علت خشکی کمر در صبح و درمان آن

اسپوندیلیت انکیلوزان نوعی التهاب مزمن ستون فقرات و مفاصل ساکروایلیاک است. مفاصل ساکروایلیاک در پایین‌ترین نقطه کمر قرار دارند، یعنی جایی که استخوان ساکروم (استخوانی که درست بالای دنبالچه قرار دارد) به استخوان‌های ایلیاک لگن (استخوان‌های قرار گرفته در دو طرف قسمت بالایی باسن) به یکدیگر متصل می‌شوند. التهاب مفصل ساکروایلیاک مزمن باعث کمر درد و خشکی کمر و اطراف آن، از جمله گردن و پشت می‌شود. به مرور زمان، التهاب مزمن ستون فقرات (اسپوندیلیت) می‌تواند منجر به چسبیدن کامل مهره‌ها به یکدیگر (جوش خوردگی) شود، فرایندی که به آن انکیلوز (خشکی مفصل) گفته می‌شود. انکیلوز باعث کاهش و در نهایت از دست رفتن توانایی حرکت دادن ستون فقرات می‌شود.

ll

ناحیه‌هایی که معمولاً دچار التهاب اسپوندیلوآرتروپاتی می‌شوند در شکل مشخص شده است
ستون فقرات گردنی
ستون فقرات سینه‌ای
ستون فقرات کمری
مفاصل ساکروایلیاک

علائم و نشانه ها

علائم اولیه اسپوندیلیت انکیلوزان عبارتند از درد و خشکی کمر و باسن، به خصوص در هنگام صبح و پس از یک دوره عدم فعالیت بدنی. به مرور زمان، ممکن است علائم این بیماری بدتر یا بهتر شده و یا به فواصل نامنظم به طور کامل متوقف شوند.

ناحیه‌هایی که معمولاً تحت تأثیر این بیماری قرار می‌گیرند عبارتند از:
•    مفصل بین قاعده ستون فقرات و لگن
•    مهره‌های پایین کمر
•    جاهایی که تاندون‌ها و رباط‌ها به استخوان‌ها متصل می‌شوند، (عمدتاً در ستون مهره‌ها اما گاهی اوقات پشت پاشنه نیز می‌تواند باشد)
•    غضروف بین استخوان جناغ سینه و دنده‌ها
•    مفاصل باسن و شانه

علت ها و دلایل

علت دقیق بروز اسپوندیلیت انکیلوزان مشخص نیست. بسیاری از افراد مبتلا به اسپوندیلیت انکیلوزان وجود دارند که افراد دیگری از خانواده آن‌ها نیز به این بیماری مبتلا هستند.‌ با انجام آزمایش خون، وجود یک ژن نشانگر  به نام آنتی‌ژن لنفوسیت انسانی (HLA) نوع B27 (HLA-B27) در اکثر افراد مبتلا به اسپوندیلیت انکیلوزان مشخص شد، البته این ژن نشانگر در درصد کوچکی از سایر افراد نیز یافت شد.

تشخیص

تشخیص و درمان گرفتگی کمر بر پایه چندین عامل انجام می‌شود، از جمله:

اطلاعات به دست آمده از معاینه فیزیکی
عکس‌های رادیولوژی از کمر و لگن
اندازه ابعاد قفسه سینه هنگام تنفس
نتایج آزمایشگاهی

راه ها و روش های درمان

در اینجا هدف درمان، کاهش درد و خشکی کمر همچنین به تأخیر انداختن یا پیشگیری از عوارض بیماری و تغییر شکل دادن ستون فقرات است. اگر درمان خشکی کمر پیش از آنکه باعث صدمات غیرقابل برگشت به مفاصل شود انجام گیرد بیشترین موفقیت را به همراه خواهد داشت.

گرما و سرما درمانی

گرم کردن مفاصل خشک و گرفته به کاهش درد و کوفتگی کمک می‌کند. سرد کردن ناحیه‌های ملتهب نیز به کاهش تورم کمک می‌کند. حمام یا دوش گرفتن با آب گرم هم به کاهش درد کمک می‌کند.

دارو

داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDها) (مانند ناپروکسن (ناپروسین) و ایندومتاسین (ایندوسین)) داروهایی هستند که معمولاً پزشکان از آن‌ها برای درمان خشکی و گرفتگی کمر استفاده می‌کنند. آن‌ها می‌توانند التهاب، درد و خشکی ن را کاهش دهند. البته، این داروها می‌توانند باعث خون‌ریزی معده و روده‌ها نیز شود. اگر NSAIDها کارساز نباشند، دکتر می‌تواند استفاده از مهارکننده‌های عامل نکروز تومور (TNF)  را پیشنهاد کند. TNF یک پروتئین سلولی است که به عنوان یک عامل ملتهب کننده در آرتریت روماتوئید عمل می‌کند. مهارکننده‌های TNF، با هدف قرار دادن این پروتئین به کاهش درد، خشکی و  حساسیت مفاصل به لمس یا تورم آن‌ها کمک می‌کنند. بیماران این داروها را به وسیله تزریق به زیر پوست یا از طریق یک خط وریدی  دریافت می‌کنند.

برخی از مهار کننده‌های TNF عبارتند از:
•    دالیموماب (هومیرا)
•    اتانرسپت (اِنبرِل)
•    گولیموماب (سیمپونی)
•    اینفلیکسیماب (رمی‌کید)

مهارکننده‌های TNF می‌توانند سل نهفته را دوباره فعال کرده و باعث مشکلات عصبی به خصوصی شوند.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی به شما کمک می‌کند که وضعیت مناسب بدنتان را حفظ کنید، و تمرینات تنفس عمیق نیز ظرفیت ریه‌های شما را افزایش می‌دهند. یک فیزیوتراپیست همچنین می‌تواند به شما کمک کند تا یاد بگیرید که چگونه از سرما و گرما برای کنترل درد و خشکی کمر خود استفاده کنید. گرما به شل شدن مفاصل و تسکین درد آن‌ها، و سرما نیز به کاهش التهاب کمک می‌کند.

ورزش

ورزش کردن یکی از بخش‌های لاینفک تمامی برنامه‌های کنترل خشکی کمر است. انجام مرتب تمرینات روزانه به انعطاف‌پذیری و بهتر شدن وضعیت قرارگیری بدن و همچنین کاهش درد کمک می‌کند. ورزش کردن حال افراد مبتلا به خشکی کمر را بهتر می‌کند.

فیزیوتراپیستی که به خوبی آموزش دیده و در زمینه کمک به مبتلایان به اسپوندیلیت انکیلوزان نیز تجربه دارد، می‌تواند راهنمای ارزشمندی برای انجام تمرینات ورزشی مربوطه باشد.

متخصصان کلینیک درد دکتر حیدریان نرمش های زیر را برای رفع خشکی کمر پیشنهاد می کنند

 

رول فوم

1

به پشت دراز بکشید و فوم رولر را در جهت عرض بدن زیر تیغه‌های شانه‌هایتان قرار دهید. باسنتان را به آرامی از روی زمین بردارید و به آرامی و با دقت شانه‌هایتان را روی رولر عقب و جلو ببرید، و در همین حال عمل بازدم را با دقت انجام دهید؛ این کار باعث شل و ریلکس شدن ناحیه بین وسط کمر و پایین‌ترین قسمت گردنتان می‌شود. بسته به اینکه چقدر راحت هستید، این تمرین را می‌توانید از یک تا چند دقیقه ادامه دهید. در این حالت معمولاً قولنجتان شکسته می‌شود.
ستون فقراتتان را حرکت دهید

حرکت ستون فقرات

2

قاعدتاً باید قسمت بالایی پشتتان کاملاً آزادانه حرکت کند، خصوصاً باید بتوانید حرکاتی مانند پرتاب کردن، حمل کردن، خم شدن، چرخش بدن، بالا رفتن و آویزان شدن را به طور طبیعی انجام دهید، اما به احتمال زیاد عضلات بدنتان کاملاً خشک هستند، مگر آنکه به خاطر شغلتان مجبور باشید این حرکات را انجام دهید. یک راه جالب برای آنکه بدانید دامنه حرکتی قسمت بالایی پشتتان چقدر است آن است که کف دستتان را، از محل اتصال آن به مچ تا نوک انگشت وسط، اندازه‌گیری کنید.

فرض کنید اندازه آن بیست سانتی‌متر است. دستانتان را مشت کنید و آن‌ها را،  یکی از بالا و یکی از پایین به پشتتان ببرید، و سعی کنید آن‌ها را به هم برسانید. اگر فاصله باقی مانده میان مشت‌هایتان بیش از بیست سانتی‌متر باشد یا یک دستتان بهتر از دیگری عمل می‌کند، باید برای اصلاح این وضعیت دست به کار شوید.

برای رفع خشکی کمر طوری روی چهار دست و پا قرار بگیرید که دست‌هایتان مستقیماً زیر شانه‌هایتان و زانو‌هایتان مستقیماً زیر باسنتان قرار بگیرند. یک دستتان را پشت گردنتان قرار دهید. نفس خود را بیرون بدهید و در همان حال بالا تنه خود را از قسمت بالایی پشت به آرامی به سمت پایین بچرخانید. نفس را داخل بکشید و بالاتنه را رو به بالا بچرخانید، برای این کار با استفاده از دست تکیه‌گاه، بالا تنه را محکم رو به بالا هل بدهید، تا اینکه بقیه بدن ثابت بماند. از قسمت پایینی پشتتان برای این کار استفاده نکنید. برای هر طرف، این حرکت را 8 تا 10 بار انجام دهید

آب درمانی

در آب تمرین کنید (معمولاً یک استخر شنای گرم و کم عمق یا یک حمام مخصوص آب‌درمانی برای این کار مناسب است)؛ نیروی شناوری آب به شما کمک می‌کند راحت‌تر حرکت کنید، و گرمای آب نیز عضلاتتان را شل می‌کند.

وضعیت قرارگیری

تمرین تکنیک‌های مناسب برای تصحیح وضعیت قرارگیری بدن به جلوگیری از بروز برخی از عوارض اسپوندیلیت انکیلوزان از جمله خشکی و خم ماندن  (خمیدگی رو به پایین) ستون فقرات نیز کمک

طب سوزنی

این تکنیک باستانی که عبارت است از فرو کردن سوزن‌های نازک در پوست، می‌تواند مسکن‌های طبیعی بدنتان را تحریک کند. استروفسکی می‌گوید «نتایج مطالعات انجام شده در مورد استفاده از طب سوزنی برای تسکین درد و خشکی کمر متناقض بوده است. اما طب سوزنی به افراد زیادی در مورد درد کمرشان کمک کرده است». مطابق نظر انجمن اسپوندیلیت آمریکا (AAA)، تعداد تحقیقات تأیید کننده سودمند بودن طب سوزنی برای تسکین درد مزمن آن‌قدر هست که این روش ارزش امتحان کردن داشته باشد. البته، این انجمن اخطار می‌کند که برای این کار حتماً باید نزد یک متخصص طب سوزنی آموزش دیده و دارای مجوز بروید.

تحریک الکتریکی اعصاب از طریق پوست (TENS)

TENعبارت است از عبور دادن یک جریان الکتریکی از طریق پوست. اساس این روش و طب سوزنی یکی است (هر دو باعث می‌شوند که مسکن‌های طبیعی بدن آزاد شوند). تحقیقاتی در مورد استفاده از TENS برای درد و خشکی کمر انجام شده است، اما نتایج به دست آمده متناقض هستند.

تزریق کورتیکواستروئیدها

کورتیکواستروئیدها اثر ضدالتهابی نیرومندی دارند و مبتلایان به اسپوندیلیت انکیلوزان می‌توانند آن‌ها را به صورت قرص یا تزریق دریافت کنند.

اگر یک مفصل به خصوص ملتهب شده باشد، می‌توان کورتیکواستروئیدها را مستقیماً به آن مفصل تزریق کرد. البته پس از تزریق، باید 48 ساعت به آن مفصل استراحت بدهید.

معمولاً توصیه می‌شود که در هر سال تا سه بار کورتیکواستروئید تزریق کنید و همچنین هر بار تزریق به یک مفصل به خصوص دست کم با سه ماه فاصله انجام شود، زیرا تزریق کورتیکواستروئیدها دارای برخی عوارض جانبی است، مانند:

•    عفونت در پاسخ به تزریق
•    تغییر رنگ پوست اطراف محل تزریق (کم شدن رنگ‌دانه‌های پوست)
•    تحلیل رفتن بافت‌های اطراف محل تزریق
•    امکان پاره (دو نیم) شدن یک تاندون (بافتی به شکل طناب که عضلات را به استخوان‌ها متصل می‌کند) در نزدیکی مفصل مورد تزریق قرار گرفته

عمل جراحی

اکثر افراد مبتلا به اسپوندیلیت انکیلوزان به جراحی نیاز ندارند. البته، اگر درد شدید داشته باشید یا مفصلتان به شدت تخریب شده باشد، یا اگر مفصل باسنتان آن‌قدر تخریب شده باشد که نیاز به تعویض داشته باشد، دکترتان انجام عمل جراحی را پیشنهاد خواهد کرد.