جراحی آرتروز کمر

آرتروز کمر اختلالی است که در آن استخوان‌های تشکیل دهنده ستون فقرات که مهره نامیده می‌‌شوند دچار تحلیل رفتگی خواهند شد. این اختلال تحلیل برنده باعث به وجود آمدن زائده‌های استخوانی می‌شود و ارتفاع دیسک‌های اسفنجی بین مهره‌ها را کاهش می‌دهد. آرتروز کمر اغلب تحت عنوان استئوآرتریت ستون فقرات شناخته می‌‌شود و می‌‌تواند در قسمت گردن، قسمت بالای ستون فقرات، قسمت میانی و بخش پایینی کمر به وجود بیاید. معمولاً این اختلال بیشتر در ستون فقرات ناحیه گردن و ستون فقرات لومبر به وجود می‌آید. در صورتی که روش‌های درمانی غیر جراحی تاثیری در بهبود شرایط بیمار نداشته باشد پزشک انجام عمل جراحی را توصیه خواهد کرد.

 علل و فاکتورهای خطر در بروز آرتروز کمر چیست؟

آرتروز کمر اختلالی است که به بالا رفتن سن ارتباط دارد. با بالا رفتن سن استخوان‌ها و رباط‌هایی که در ستون فقرات وجود دارند از بین می‌‌روند و این امر باعث به وجود آمدن زائده‌های استخوانی خواهد شد. همچنین دیسک بین مهره‌ها نیز دچار تحلیل رفتگی و و منجر به فتق دیسک و بیرون زدگی آن خواهد شد. آرتروز ستون فقرات یک اختلال شایع است و معمولاً علائم و نشانه‌های آن برای اولین بار بین سنین ۲۰ تا ۵۰ سال خود را نشان می‌دهند. بیش از ۸۰ درصد از افرادی که ۴۰ سال به بالا سن دارند هنگامی ‌که پزشک درخواست انجام عکس برداری را می‌دهد متوجه می‌شود که علائم و نشانه‌های آرتروز ستون فقرات را دارند. میزان بروز آرتروز ستون فقرات معمولاً به عوامل ژنتیکی و همچنین سابقه آسیب دیدگی کمر بستگی دارد. فاکتورهای ژنتیکی یکی دیگر از فاکتورهای خطر در بروز آرتروز کمر محسوب می‌‌شوند. اگر در خانواده شما تعداد زیادی از افراد دچار آرتروز کمر هستند به احتمال زیاد یک نقص ژنتیکی در بروز این اختلال نقش دارد. آسیب دیدگی ستون فقرات نیز در بروز آرتروز کمر نقش دارد. آسیب دیدگی و ضربه به کمر باعث می‌‌شود که دیسک بین مهره‌ها دچار فتق شود. همچنین احتمال بروز استئوآرتریت در مفاصل آسیب دیده از قبیل مفاصل ستون فقرات بسیار شایع است اما ممکن است چندین سال طول می‌کشد تا خود را نشان دهد.

 علائم و نشانه‌های آرتروز کمر شامل چه مواردی است؟

 تعداد زیادی از افرادی که وجود آرتروز کمر در عکس برداری از کمر آن‌ها تشخیص داده شده است هیچ گونه نشانه و علامتی ندارند. در حقیقت آرتروز قسمت پایین کمر در ۲۷ تا ۳۷ درصد از افراد هیچ گونه نشانه و علامتی ندارد. در برخی از افراد این اختلال به علت تحت فشار قرار گرفتن عصب باعث بروز درد کمر و درد گردن خواهد شد. فشردگی عصب در ناحیه گردن می‌تواند باعث بروز درد گردن و شانه و سردرد شود. فشرده شدن عصب اغلب به فتق دیسک و به وجود آمدن زائده‌های استخوانی در مفاصل فاست ارتباط دارد و باعث تنگ شدن سوراخ‌هایی می‌شود که ریشه اعصاب از درون کانال نخاعی عبور می‌کند و به این ترتیب منجر به تنگی کانال نخاعی خواهد شد. حتی اگر تنگ شدن این سوراخ‌ها خیلی شدید نباشد و به طور مستقیم باعث فشردگی عصب نشود فتق دیسک می‌تواند باعث بروز التهاب موضعی و حساسیت بیش از حد اعصاب ستون فقرات و بروز درد شود همچنین باعث می‌شود که به رباط‌های ناحیه ستون فقرات فشار وارد شود و شما درد را احساس کنید. در صورتی که فشار زیادی باعث به وجود آمدن اعصاب و عروق خونی جدید شده باشد باعث بروز درد مزمن خواهد شد. با توجه به بروز درد در یک قسمت از ستون فقرات این عضو تلاش می‌‌کند که ساختاری شبیه آتل را به وجود بیاورد که این امر باعث بروز حساسیت در موضع مورد نظر، اسپاسم عضلانی و نقاط ماشه‌ای خواهد شد.

پزشک از چه روش‌هایی برای تشخیص آرتروز ستون فقرات استفاده می‌کند؟

 پزشک برای تشخیص آرتروز ستون فقرات درخواست انجام تست‌های رادیولوژی از قبیل عکس برداری توسط اشعه ایکس، سی تی اسکن و ام آر آی را خواهد داد. عکس برداری توسط اشعه ایکس می‌‌تواند وجود زائده‌های استخوانی روی بدنه مهره‌های ستون فقرات، افزایش ضخامت مفاصل فاست (مفاصلی که مهره‌ها را به هم متصل می‌‌کنند) و تنگ شدگی فضای بین مهره‌ها را نشان می‌دهد. سی تی اسکن ستون فقرات می‌تواند در مقایسه با عکس برداری توسط اشعه ایکس اطلاعات دقیق تری را در اختیار پزشک قرار دهد و در صورت وجود تعیین شده کانال نخاعی این اختلال مشخص خواهد شد. اسکن ام‌ آر آی یک روش گران قیمت است اما اطلاعات دقیقی را در خصوص ستون فقرات نشان می‌دهد و از آن برای مشاهده دیسک بین مهره‌ها و بررسی فتق دیسک و شدت آن استفاده می‌شود. اسکن ام ‌آر آی می‌تواند تصاویر خوبی را از مهره‌ها، مفاصل فاست، اعصاب و رباط‌های ستون فقرات نشان دهد و اگر یک عصب تحت فشار قرار گرفته باشد به خوبی قابل تشخیص خواهد بود.

 انجام عمل جراحی برای درمان آرتروز کمر

 شاید بتوان گفت بهترین خبری که برای افراد مبتلا به آرتروز کمر وجود دارد این است که به ندرت برای درمان این اختلال انجام عمل جراحی توصیه می‌شود. روش‌های درمانی غیر جراحی از قبیل دارو درمانی و فیزیوتراپی با نتایج بسیار خوبی در کاهش سطح درد بیمار همراه هستند و معمولاً قبل از هر روش دیگری چند ماه از این دو روش درمانی استفاده خواهد شد. با این حال در برخی موارد انجام عمل جراحی ضروری خواهد بود که در بخش زیر به آن‌ها اشاره خواهیم کرد:

• اگر شما دچار اختلال در عملکرد روده یا مثانه شده باشید اگرچه این مشکل نادر است اما ممکن است به تحت فشار قرار گرفتن طناب نخاعی ارتباط داشته باشد.
• ممکن است شما دچار تنگی کانال نخاع شده باشید و پزشک به این نتیجه برسد که انجام عمل جراحی بهترین روش برای درمان مشکل شما است.
• اگر با سایر اختلالات نورولوژیکی از قبیل بی حسی و سوزن سوزن شدن شدید دست یا پا مواجه شده باشید.
• در صورتی که ستون فقرات شما ناپایدار باشد. آرتروز کمر بر روی برخی از نقاط ستون فقرات به ویژه مفاصل فاست که به کنترل حرکات ستون فقرات کمک می‌کنند تاثیر می‌گذارد و می‌تواند باعث ناپایداری این اندام شود. ناپایدار بودن ستون فقرات باعث می‌شود که شما در معرض خطر بروز مشکلات نورولوژیکی قرار بگیرید.

 روش‌های جراحی قدیمی برای درمان آرتروز ستون فقرات

 انجام عمل جراحی برای درمان آرتروز ستون فقرات دو بخش اصلی دارد که عبارت است از خارج کردن عامل بروز درد و سپس فیوژن ستون فقرات برای کنترل حرکات بدن. هنگامی ‌که پزشک به خارج کردن بافت می‌پردازد که به عصب فشار وارد می‌‌کنند از این روش تحت عنوان جراحی رفع فشار یاد می‌‌شود. فیوژن یک نوع جراحی برای پایدار کردن ستون فقرات است و اغلب فرآیند رفع فشار و فیوژن به صورت همزمان انجام می‌شود. برخی از روش‌های قدیمی که برای درمان آرتروز کمر مورد استفاده قرار می‌گیرند به شرح زیر می‌باشند:

• در ستون فقرات تعدادی مفصل وجود دارد که به آن‌ها مفاصل فاست گفته می‌‌شود و در پایداری ستون فقرات نقش دارند. گاهی اوقات این مفاصل می‌توانند به یک عصب فشار وارد کنند و باعث بروز مشکل شوند که در این حالت پزشک از عمل جراحی فاستکتومی ‌برای تخلیه مفصل فاست استفاده می‌‌کند تا از میزان فشار ایجاد شده کاسته شود.
• در صورتی که یک بخش از یک دیسک یا یک زائده استخوانی به عصب در محل خروج از مهره فشار وارد کند پزشک به انجام عمل جراحی فرامینوتومی ‌خواهد پرداخت. در این روش پزشکی بزرگ کردن مجرای فرامن می‌‌پردازد تا عصب بتواند بدون آنکه تحت فشار قرار بگیرد از فرامن خارج شود.
• در قسمت پشت هر مهره یک صفحه استخوانی وجود دارد که از کانال نخاعی و طناب نخاعی محافظت می‌کند و به آن لامینا گفته می‌شود. گاهی اوقات این قسمت به طناب نخاعی فشار وارد می‌‌کند که پزشک با خارج کردن همه لامینا یا بخشی از آن فضای بیشتری را برای نخاع به وجود خواهد آورد. به این روش لامینکتومی گفته می‌شود.
• لامینوتومی ‌شبیه فرامینوتومی ‌است و پزشک یک سوراخ بزرگتر را در صفحه استخوانی به وجود می‌‌آورد تا از کانال نخاعی و طناب نخاعی محافظت شود. ممکن است لامینا به ساختار یک عصب فشار وارد کند که پزشک با ایجاد فضای بیشتر برای اعصاب به بهبود مشکل ایجاد شده خواهد پرداخت.

 همه این روش‌هایی که تا این قسمت به آن‌ها اشاره کردیم در قسمت پشت ستون فقرات انجام می‌شود اما گاهی اوقات پزشک مجبور است فرآیند رفع فشار از روی عصب را در جلوی ستون فقرات انجام دهد. به عنوان مثال هنگامی ‌که یک زائده استخوانی به کانال نخاعی فشار وارد می‌کند ممکن است امکان خارج کردن آن در قسمت کمر وجود نداشته باشد که در این شرایط پزشک معمولاً از قسمت جلوی ستون فقرات به انجام عمل جراحی خواهد پرداخت. در بخش زیر به یک نمونه از این روش جراحی اشاره خواهیم کرد:

• ورتبرکتومی ‌یا کورپکتومی ‌روشی است که در آن پزشک مجبور است بخشی از بدنه مهره را خارج کند زیرا زائده‌های استخوانی بین بدنه مهره و طناب نخاعی به وجود آمده است و این وضعیت باعث شده است تحت فشار قرار بگیرند.

 پس از آنکه یک بخش از مهره یا دیسک برداشته شد ممکن است ستون فقرات ناپایدار شود یعنی آنکه نحوه حرکت کردن آن غیر عادی باشد. همان طور که در قسمت‌های بالا اشاره کردیم این امر باعث می‌‌شود که ریسک بروز آسیب دیدگی جدی نورولوژیکی افزایش پیدا کند و شما چنین چیزی را نمی‌خواهید پس جراح باید پایدار کردن ستون فقرات بپردازد. معمولاً پایدار کردن ستون فقرات از طریق فیوژن انجام می‌‌شود و پزشک می‌‌تواند این کار را از قسمت جلو، پشت یا کنار ستون فقرات انجام دهد. در یک روش جدید پزشک می‌تواند از طریق سارکوم به مهره‌های سطح L5 -S1 دست پیدا کند. در پایدار کردن ستون فقرات توسط فیوژن، جراح محیطی را به وجود می‌‌آورد که با گذر زمان استخوان‌های ستون فقرات به هم متصل شوند و جوش بخورد. پزشک از گرافت استخوانی که معمولاً از سایر نقاط بدن فرد بیمار تهیه می‌‌شود و یا از مواد بیولوژیکی که باعث تحریک رشد استخوان می‌شوند استفاده می‌‌کند. ممکن است پزشک از وسایل و قطعات فلزی مخصوص از قبیل پیچ و مهره و سایر وسایل برای افزایش پایداری ستون فقرات استفاده کند تا استخوان‌ها جوش بخورند. پس از آن که فیوژن بهبود پیدا کند از حرکت کردن بین مهره‌ها جلوگیری خواهد شد و ستون فقرات به صورت پایدار می‌شود. علاوه بر فیوژن در روش‌های دیگری نیز برای ثابت کردن ستون فقرات وجود دارد که به شرح زیر می‌باشند:

• پزشک به انجام فرایند رفع فشار درون ستون فقرات می‌پردازد و برای انجام این کار از X-Stop استفاده می‌‌کند که یک ایمپلنت مخصوص ستون فقرات است و باعث می‌‌شود عصبی که تحت فشار قرار گرفته است و باعث درد شده رها شود. این روش بهبود انعطاف پذیری ستون فقرات و دامنه حرکات آن کمک خواهد کرد.
• پیدا کردن ستون فقرات روشی است که در آن جراح، ایمپلنت ستون فقرات را به یک قسمت از مهره متصل می‌کند تا از این ناحیه محافظت شود. در یک روش دیگر کاشت ایمپلنت پویا می‌تواند به حفظ انعطاف پذیری ستون فقرات و بهبود دامنه حرکات آن کمک کند.

 همان طور که متوجه شدید روش‌های جدید و متعددی برای درمان آرتروز کمر وجود دارد که پزشک پس از انجام معاینه جسمانی و بررسی شرایط فیزیکی شما یک روش مناسب را برای درمان توصیه خواهد کرد.

خطرات مرتبط با جراحی آرتروز ستون فقرات

 جراحی آرتروز ستون فقرات نیز همانند هر روش جراحی دیگری با عوارض خاص خود همراه است که قبل از امضا کردن برگه رضایت نامه برای عمل، پزشک با شما در خصوص عوارض حاصل از جراحی صحبت خواهد کرد. برخی از عوارض جانبی مرتبط با جراحی آرتروز کمر به شرح زیر می‌باشند اما به این موارد محدود نیستند:

• آسیب دیدگی طناب نخاعی یا اعصاب
• بهبود پیدا نکردن فیوژن استخوان
• عدم بهبود شکستگی یا پس زده شدن ایمپلنت
• بروز عفونت و درد در محل گرافت استخوان
• بروز تورم و درد در عروق پا
• بروز مشکل در دفع ادرار

 گاهی اوقات عوارض ایجاد شده باعث می‌شود که شما به یک جراحی دیگر نیاز داشته باشید از بهتر است قبل از انجام جراحی با عوارض و خطرات احتمالی آن آشنا شود زیرا فقط خود شما هستید که در تصمیم گیری برای جراحی نقش دارید.

 دوران بهبود پس از جراحی آرتروز کمر

 معمولا مدتی طول می‌کشد تا پس از جراحی بهبود پیدا کنید و فورا پس از عمل جراحی احساس بهبودی نخواهید داشت. اگر پزشک به انجام فیوژن پرداخته باشد ممکن است چند ماه طول بکشد تا به طور کامل بهبود پیدا کنید و در این دوران در محلی که جراحی انجام شده است دچار درد خواهید شد. بخیه‌های شما طی مدت ۷ تا ۱۴ روز بهبود پیدا خواهد کرد. بایدها و نبایدهای پس از عمل به شرایط شما بستگی دارد و پزشک اطلاعات دقیقی را در خصوص دوران بهبود برای شما شرح خواهد داد که شما باید از برنامه خود و  نکاتی که به شما توضیح داده شده است پیروی کنید. در دوران بهبود از فشار آوردن به ستون فقرات خود اجتناب کنید. اگر شما دچار هر گونه مشکلی از قبیل تب، افزایش درد و عفونت شدید باید فوراً به پزشک خود اطلاع دهید.

 آیا به غیر از جراحی روش‌های کم تهاجمی یا تزریق دارو برای درمان آرتروز کمر وجود دارد؟

 پزشک می‌تواند به تزریق استروئید به درون فضای اپی دورال بپردازد که از این روش تحت عنوان تزریق اپی دورال یاد می‌شود. پزشک می‌تواند استروئید را به درون مفاصل فاست که مهره‌ها را به هم متصل می‌کنند، نقاط ماشه‌ای در بافت نرم و یا به طور مستقیم به درون فضای مابین دیسک بین مهره‌ای تزریق نماید. این روش‌ها تأثیر به سزایی در کنترل درد حاد به ویژه دردی که به دست و پا انتقال پیدا کرده است دارند. سایر روش‌هایی که برای کنترل درد کمر و گردن مورد استفاده قرار می‌گیرند شامل تزریق کورتیزون به طور مستقیم درون دیسک بین مهره‌ای، درون نقاط ماشه‌ای، تزریق استروئید درون مفصل فاست، درون مفاصل ساکروایلیاک و تزریق استروئید درمان عضله پیریفورمیس برای بهبود سندروم پیریفورمیس و انجام رادیو فرکانسی برای تخریب عصب دردناک است.