درمان بیرون زدگی دیسک کمر بدون جراحی

فتق دیسک یک اصطلاح پزشکی وسیع است که تغییرات خاص در دیسک کمر را توصیف می کند. برای بررسی این مشکل در ابتدا لازم است خود دیسک تشریح شود. دیسک ساختاری است که بین مهره های کمر (استخوان ها) در بدن قرار دارد. دیسک مشابه یک بالش یا صفحه نرم برای استخوان عمل می کند. بخش خارجی دیسک از غضروف فیبری سخت (حلقوی) تشکیل شده که از برخورد در سه جهت مختلف تشکیل می شود. در بخش میانی دیسک، یک هسته ژلاتینی وجود دارد (بعضی افراد ساختار دیسک را مشابه یک نان شیرینی ژله ای تشریح می کنند). در عمل دیسک حرکت استخوان ها و مهره های بدن را امکان پذیر می کند و به عنوان یک حایل و ضربه گیر بین استخوان ها فعالیت می نماید.

در حالت عادی، این سیستم به خوبی فعالیت لازم را انجام می دهد. اما زمانی که فرد دچار مشکل فتق دیسک شود، حلقه خارجی دیسک دچار فرسایش می شود و هسته ژلاتینی به خاطر این آسیب از محل خود خارج می شود. فتق دیسک یا بیرون زدگی دیسک کمر را می توان با توجه به اندازه آن به شرح زیر طبقه بندی کرد: ورم کردن (جزئی)، بیرون زدگی (متوسط)، خارج شدن (حاد) و جدا شدن بخش ها (هنگامی که بعضی از اجزای دیسک تجزیه می شود). هنگامی که دیسک محل آناتومی اصلی خود را ترک کند، می تواند دردناک شده و باعث ایجاد التهاب برای یک عصب گردد. علاوه بر این امکان تنگ شدن کانال یا مجرای نخاعی در نتیجه این شرایط وجود دارد.

;

علائم و نشانه ها

در این حالت شما ممکن است درد ملایم تا شدید در گردن یا کمر خود داشته باشید، یا هیچ علایم دیسک کمر نداشته باشید و دردی را احساس نکنید. فتق دیسک کمر گاهی اوقات در تصویر برداری های انجام شده از ناحیه کمر افراد بدون هیچ علامت خاص قابل تشخیص است. هنگامی که فرد دچار جدایی دیسک می شود و یک بخش از دیسک از ناحیه عادی قرارگیری آن خارج می شود، امکان وارد شدن فشاربرای اعصاب نخاعی یا طناب نخاعی وجود دارد. در اصطلاح به این شرایط «رادیکولوپاتی» گفته می شود. در این حالت فشار وارد شده می تواند باعث ایجاد درد پایین کمر یا درد، بی حسی، یا ضعیف شدن پاها شود.

نوع و محل ایجاد علائم دیسک کمر بستگی به موقعیت و مقدار فشار وارد شده به اعصاب دارد. در این رابطه می توان شرایط زیر را مشاهده کرد:

•اگر فرد در مهره های گردن دچار فتق دیسک کمر شود، ممکن است با درد، احساس سوزش، بی حسی، ضعیف شدن، یا ترکیبی از این شرایط در دست، شانه، یا گردن خود مواجه شود.

•اگر فرد در محل ستون فقرات به فتق دیسک کمر دچار شود، ممکن است با درد، احساس سوزش، بی حسی، ضعیف شدن، یا ترکیبی از این شرایط در ناحیه پشت، باسن، یا پاها مواجه شود. در اکثر موارد این علائم فقط در یک طرف بدن مشاهده می شود.

اغلب، علائم فتق دیسک با انجام فعالیت های خاص یا قرار گرفتن در بعضی شرایط تشدید می شود. اگر شما به مشکل فتق دیسک در ناحیه ستون فقرات مبتلا شدید، احتمالاً:

•    درد شما ممکن است با نشستن، خم شدن، و کشیدن بدن تشدید شود.
•    درد ممکن است هنگام بیدار شدن از خواب یا پس از باقی ماندن در یک موقعیت مشخص برای یک دوره طولانی تشدید شود.
•    در این حالت ممکن است نیاز به تغییر وضعیت بطور مکرر وجود داشته باشد.
•    در این شرایط فرد ترجیح می دهد به جای نشستن در حالت ایستاده قرار گیرد.

اگر شما به مشکل فتق دیسک در ناحیه گردن مبتلا شدید، علائم شما معمولاً با نشستن یا دراز کشیدن طولانی بطور مشخص تشدید خواهد شد. 

بازدید کنندگان گرامی جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد دیسک کمر فیلم آموزشی زیر را مشاهده کنید

علت ها و دلایل

فتق دیسک کمر اغلب به صورت تدریجی ایجاد می شود، و در اکثر مواقع فرسایش ایجاد شده به خاطر بالا رفتن سن، می تواند باعث از بین رفتن دیسک شود. با افزایش سن، دیسک های کمر بخشی از مایع درونی خود را از دست می دهند. این شرایط باعث کاهش انعطاف پذیری دیسک کمر و مستعد شدن آن برای فرسایش یا پارگی دیسک حتی در نتیجه یک کشش یا پیچ خوردن ناچیز می شود.

اکثر افراد نمی توانند علت دیسک کمر را تشخیص دهند. گاهی اوقات، استفاده از عضلات کمر به جای عضلات پا و ران برای بلند کردن اجسام بزرگ و سنگین می تواند باعث فتق دیسک شود و این شرایط بطور خاص باعث پیچ خوردن و حرکت دیسک در زمان بلند کردن این اجسام می شود. در موارد نادر، صدمه های احتمالی در نتیجه افتادن یا ضربه های وارد شده به کمر نیز می تواند باعث ایجاد فتق دیسک کمر شود.

تشخیص

متخصص فیزیوتراپی از طریق انجام معاینه های خاص شامل بررسی سابقه بیماری و استفاده از ابزارهای مناسب می تواند احتمال ایجاد فتق دیسک کمر را بررسی نماید. برای مثال، متخصص فیزیوتراپی در این رابطه فعالیت های زیر را انجام خواهد داد:

•    از شما سوالات خاص درباره محل و نوع درد، ضعف و سایر علائم مشکل خواهد پرسید.

•    از شما می خواهد بر روی یک تصویر از بدن نواحی خاص ایجاد درد، بی حسی و احساس سوزش را مشخص نمایید.

•    معاینات لازم را برای بررسی قدرت و احساس عضلات انجام می دهد تا به این ترتیب میزان شدت فشار وارد شده به اعصاب را مشخص کند.

•    طرز قرار گرفتن بدن در هنگام فعالیت مثل راه رفتن، نشستن و انجام فعالیت های مختلف بدنی را بررسی می نماید.

•    دامنه حرکتی ستون فقرات، دست ها و پاها را اندازه گیری می کند.

•    از آزمایش های خاص، همچون آزمایش بلند کردن پای صاف یا آزمایش بلند کردن پاهای صاف در حالت متقاطع (حالتی که پاها بر روی هم قرار گرفته است) برای کمک به تشخیص فتق دیسک استفاده می کند.

•    از درمان دستی برای ارزیابی دامنه حرکتی مفاصل و عضلات ستون فقرات استفاده می کند.

•    نیرومندی گروه های با اهمیت عضلات را بررسی می نماید.

اگر شما دچار ضعف عضلات و از دست دادن احساس یا درد بسیار شدید هستید، آزمایش های تشخیص خاص همچون عکس برداری ام آر آی، الکترومیوگرافی، یا آزمایش هدایت عصبی ممکن است برای بررسی وضعیت شما لازم باشند. در این حالت متخصصان فیزیوتراپی با پزشکان و سایر متخصصان سلامت بطور نزدیک کار می کنند تا به این ترتیب مطمئن شوند مشکل شما بطور دقیق تشخیص داده شده و برای درمان پارگی دیسک کمر از روش های مناسب استفاده می شود.

تحقیقات انجام شده در این حوزه نشان می دهد که در اکثر موارد (که شامل ضعیف شدن عضلات یا ایجاد سطح بالای درد است)، مراقبت های محافظه کارانه همچون فیزیوتراپی دارای نتایج به نسبت بهتر در مقایسه با استفاده از روش های درمانی مبتنی بر انجام عمل جراحی هستند.

اگر بررسی ها و معاینات انجام شده توسط متخصص فیزیوتراپی نشان دهد هیچ علائمی از فشرده شدن عصب وجود ندارد و شما نیز علائمی از ضعیف شدن یا بی حسی عضلات در خود مشاهده نکنید، درمان را می توان بلافاصله بر روی شما آغاز کرد. به هر حال، اگر معاینات انجام شده نشان دهند که فتق دیسک باعث وارد شدن فشار به اعصاب شده است، متخصص فیزیوتراپی در ابتدا با یک پزشک متخصص در این رابطه صحبت کرده و پس از دریافت نظر وی درمان شما را آغاز می نماید.

راه ها و روش های درمان

بازدید کنندگان گرامی جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد درمان غیر جراحی دیسک کمر فیلم آموزشی زیر را مشاهده کنید

درمان دیسک کمر  بستگی به علائم آن دارد. با توجه به اینکه اکثر موارد فتق دیسک کمر با استفاده از روش های درمان بدون جراحی دیسک کمر درمان می شوند، پزشک در ابتدا ممکن است به شما پیشنهاد دهد وضعیت خود را بطور دقیق تحت کنترل و نظارت داشته باشید. در صورتی که با استفاده از روش های درمانی محافظه کارانه علائم مشکل بهبود پیدا کردند، آنگاه ممکن است نیازی به استفاده از سایر روش های درمانی نباشد. به هر حال، اگر با وجود استفاده از این روش ها علائم دیسک کمر تشدید شدند، احتمالا پزشک به شما پیشنهاد می دهد از عمل جراحی برای رفع مشکل خود استفاده کنید.

دارو درمانی

داروهای مسکن درد می توانند یک راهکار درمانی موثر و کوتاه مدت برای مدیریت علائمی باشند که معمولاً با مشکل فتق دیسک در فرد مشاهده می شوند. در بسیاری از موارد،داروی دیسک کمر شامل داروهای استامینوفن یا داروهای ضد التهاب غیر استروئید (NSAIDs) می توانند تحت نظر پزشک و با توجه به دستور العمل وی برای شما مفید باشند. علاوه بر این، بعضی بیماران ممکن است از داروهایی مثل کورتیکو استروئید، اپیوئید و داروهای ضد افسردگی طبق تجویز و نسخه پزشک برای درمان دیسک کمر خود استفاده کنند.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی اغلب دارای نقش با اهمیت در ریکاوری فتق دیسک است. این روش ها نه تنها می تواند باعث کاهش درد شود، بلکه علاوه بر این نقش کلیدی در آشنایی با شرایطی دارد که می تواند از شکل گیری آسیب دیدگی های بعدی جلوگیری کند. امروزه تکنیک های مختلفی برای فیزیوتراپی وجود دارد. در روش های انفعالی بدن ریلکس می شود و از ماساژ عمیق بافت، گرما و سرما درمانی، تحریک الکتریکی (TENS)، و آب درمانی برای رفع مشکل بیمار استفاده می شود.

درمان دستی

درمان دستی یک روش درمانی غیر جراحی برای مشکل فتق دیسک است. درمان دستی می تواند به کاهش درد کمر و سایر علائم دیسک مزمن کمک کند. در جلسه اول، متخصص درمان دستی سابقه بیماری شما را بررسی کرده و از معاینات فیزیکی استفاده می کند. در این زمان از آزمایش های ارتوپدی و عصبی برای بیمار استفاده می شود.

تزریق دیسکوژل

یکی از آخرین پیشرفت های ایجاد شده در درمان دیسک کمر بدون جراحی روش درمانی مشخصی است که در آن از تزریق دیسکوژل به داخل دیسک برای درمان بیمار استفاده می شود. این روش درمانی، از ترکیب الکل با یک ماده مخصوص و تزریق آن بطور مستقیم از طریق یک لوله کوچک به دیسک های بین مهره ها استفاده می کند. نتایج ترکیبی این روش درمانی باعث از بین رفتن فضای ذخیره آب در دیسک های بین مهره ای با تغییر حالت الکلی ساختار پروتو گلیکان هسته پولپی آن می شود. انجام این کار می تواند باعث ایجاد شرایط کاهش فشار بر اعصاب آسیب دیده ستون فقرات در ظرف چند ساعت تا چند روز شود.
روش درمانی بین مهره ای را می توان به صورت سر پایی و با استفاده از بی حسی موضعی و بدون درد بر روی بیمار انجام داد. نسبت موفقیت این روش درمانی بین 80 تا 90% در بین همه بیماران است و در این حالت هیچ عوارضی برای بیمار ایجاد نشده و بدون ایجاد مشکل نتایج درمان تا سه ماه ماندگاری دارد.

o
 
شکل به ترتیب از سمت چپ:

الف) فتق دیسک همراه با وارد شدن فشار به ریشه عصب.
ب) تزریق دیسکوژل به هسته پولپی دیسک دچار مشکل.
ج) شروع انقباض هسته پولپی و فتق دیسک با کاهش تدریجی فشار وارد شده به ریشه عصب که کاهش درد را برای بیمار به همراه دارد.
د) تکمیل فرآیند انقباضی دیسک دارای مشکل همراه با آزاد شدن کامل ریشه عصب.

مزایای تزریق دیسکوژل در مقایسه با سایر روش های درمانی به شرح زیر می باشد:
•    این روش دارای حداقل سطح تهاجم و کمترین ریسک و خطر برای بیمار است
•    در این روش نیازی به دسترسی از طریق جراحی به حفره نخاعی وجود ندارد.
•    در این روش هیچ جای زخم یا مشکل خاصی برای کمر ایجاد نمی شود و این روش مانع از استفاده سایر روش های درمانی بعدی همچون جراحی نخواهد بود.
•    این تزریق به صورت سر پایی انجام می شود و برای انجام آن نیازی به بستری شدن فرد در بیمارستان وجود ندارد.
•    این روش درمانی نیازی به فیزیوتراپی طولانی پس از درمان ندارد.
•    نسبت موفقیت آمیز بودن این روش درمانی بالا و بین 80 تا 90 درصد است.

تزریق استروئید اپیدورال

تزریق استروئید اپیدورال یک روش موثر برای کاهش درد شدید بیمار است. این شیوه جراحی بسته دیسک کمر با هدایت سونوگرافی انجام می شود. این تزریق در نواحی نزدیک به محل ایجاد فتق دیسک انجام می شود و کاهش درد بیمار برای چند ماه را به همراه دارد. به هر حال، پزشکان استفاده زیاد از این روش درمانی را به بیماران خود توصیه نمی کنند، زیرا تکرار این تزریق ها می تواند باعث ضعیف شدن استخوان ها و عضلات ستون فقرات شود. استفاده از این روش می تواند باعث دوام بیشتر درمان های استفاده شده برای فتق دیسک شود و در نتیجه کاهش درد محسوس برای بیمار جهت شرکت در برنامه های فیزیوتراپی یا سایر برنامه های توان بخشی را به همراه دارد.

تزریق ازون

گاز اکسیژن ازون را می توان در دیسک دارای فتق تزریق کرد. در این حالت از یک سوزن برای وارد کردن مستقیم این گاز به دیسک استفاده می شود و انجام این کار می تواند باعث کاهش حجم داخل دیسک شود. تاثیرگذاری درمان کمر درد با ازون تراپی به خاطر اکسید شدن پروتئوگلیکان ها اتفاق می افتد. پروتئو گلیکان ها انواع خاصی از پروتئین ها هستند که در مرکز ژل مانند دیسک وجود دارند (در اصطلاح به این پروتئین ها هسته پولپی گفته می شود). مشخص است هنگامی که حجم دیسک کاهش پیدا کند، فشار وارد شده به عصب نیز کاهش خواهد یافت. به این ترتیب درد ناشی از وارد شدن فشار به عصب نیز کاهش پیدا می کند.

تزریق فاست

تزریق به مفصل فاست را می توان برای کمک به تشخیص علت درد بیمار به خاطر مفاصل فاست و نیز کاهش درد بیمار انجام داد. مفاصل فاست یک جفت از مفاصل کوچک هستند که بین مهره های ستون فقرات قرار دارند.این روش درمانی برای درمان دیسک های بین مهره ای از جمله دیسک بین مهره‌ای L4–L5 مؤثر خواهد بود. این مفاصل موجود بر روی غضروف باعث می شوند اصطکاک ایجاد شده بین استخوان ها کاهش پیدا کند. این مفصل با یک کپسول پر شده و با مقدار کمی مایع مفصلی احاطه شده است. در این حالت مایع مفصلی به عنوان یک روان کننده اضافی برای کاهش اصطکاک بین استخوان ها در زمان سایش آنها به یکدیگر عمل می کند. برای تزریق مفصل فاست لازم است بیمار به صورت روی تخت دراز کشیده تا قبل از انجام تزریق، بخش کوچکی از پوست و بافت اطراف این مفصل بی حس شود.

تزریق های نقطه ماشه ای یا تریگر پوینت

در تزریق های نقطه ماشه ای یا تریگر پوینت از مواد بی حسی (که گاهی اوقات با کورتیکو استروئید ها ترکیب می شود) بطور مستقیم در بافت نرم یا عضلات ستون فقرات استفاده می شود. با وجودی که این روش گاهی اوقات برای کنترل درد مفید است، این نوع تزریق ها نمی تواند مشکل فتق دیسک را درمان کند.

درمان با اکسیژن ازون علاوه بر دوره ریکاوری کوتاه و عوارض جانبی کمتر در مقایسه با عمر جراحی، دارای مزایای اصلی به شرح زیر است:
•    سطح تهاجم این روش درمانی حداقل است
•    این درمان را می توان به صورت سر پایی انجام داد
•    انجام این درمان به زمان به نسبت کوتاه نیاز دارد
•    هزینه این درمان بسیار کمتر از عمل جراحی است
•    این درمان بدون درد است

جراحی با لیزر

جراحی ستون فقرات را می توان با روش های مختلف مثل لیزر انجام داد. هدف از عمل جراحی لیزر ستون فقرات، معمولاً کاهش درد و سایر علائم مشکل به همراه کاهش فشار وارد شده بر یک عصب تحت فشار در این ناحیه یا تثبیت ستون فقرات است. در طول عمل جراحی با لیزر، از پرتو لیزر برای بریدن بافت مورد نیاز استفاده می شود. جراحی لیزر ستون فقرات اغلب یک روش درمانی غیر تهاجمی و بدون ریسک است. به هر حال، این روش درمانی نیازمند ایجاد شکاف بر روی بدن است و می تواند عوارض جدی برای بیمار به همراه داشته باشد.

جراحی بسته

جراحی ستون فقرات با حداقل تهاجم (MISS) گاهی اوقات دارای سطح تهاجم کمتر در مقایسه با سایر روش های جراحی ستون فقرات است. در این روش ها، پزشک از ابزارهای خاص برای دسترسی به ستون فقرات از طریق شکاف های کوچک ایجاد شده بر روی بدن استفاده می کند. عمل جراحی بسته ستون فقرات با حداقل تهاجم به این منظور طراحی شده که بتواند مشکلات ستون فقرات را با حداقل آسیب به عضلات و سایر ساختارهای عادی در این ناحیه درمان کند. این روش همچنین می تواند به جراح کمک کند که محل دقیق مشکل در ستون فقرات را مشاهده کند. سایر مزایای این روش شامل نیاز به ایجاد شکاف های کوچکتر، خون ریزی کمتر، و مدت زمان کوتاه تر بستری در بیمارستان است.

جراحی

برای بیمارانی که درد آنها با استفاده از روش های قبلی بهبود پیدا نکند، ممکن است نیاز به عمل جراحی وجود داشته باشد. هدف عمل جراحی در این حالت برداشتن بخشی از دیسک است که بر عصب فشار وارد می کند. این جراحی با روشی انجام می شود که در اصطلاح به آن دیسککتومی می گویند. در این حالت با توجه به موقعیت فتق دیسک، جراح ممکن است یک شکاف در جلو یا عقب گردن برای دسترسی به ستون فقرات ایجاد نماید.

پیشگیری

برای پیش گیری از فتق دیسک لازم است به نکات زیر توجه شود:

• انجام حرکت های ورزشی، حرکت های ورزشی تقویت عضلات کمر می تواند به تثبیت و حمایت از ستون فقرات کمک موثر نماید.

• قرار دادن بدن در وضعیت صحیح. قرار گرفتن در وضعیت صحیح می تواند باعث کاهش فشار وارد شده به ستون فقرات و دیسک های بین مهره ها شود. در این حالت لازم است کمر صاف و در راستای بدن نگه داشته شود و انجام این کار به خصوص در زمانی که برای مدت طولانی در حالت نشسته قرار دارید، لازم و ضروری است. علاوه بر این لازم است اجسام سنگین به نحو صحیح حمل شوند و اجازه دهید پاهای شما به جای کمر فشار حمل بار را تحمل کند.

•حفظ وزن بدن در سطح مناسب. اضافه وزن باعث وارد شدن فشار بیشتر به ستون فقرات و دیسک های بین مهره ای می شود و آنها را در معرض خطر ایجاد فتق دیسک قرار می دهد.